|
 Automatisering
en internettoepassingen in het bijzonder hebben alle
ingrediënten in zich om organisaties drastisch te
veranderen. Al in de zeventiger jaren van de vorige eeuw
werd er gesproken over het papierloze kantoor. In de
negentiger jaren deden we daar nog een schepje bovenop door
bestaande structuren op z’n kop te zetten en dachten we aan
virtuele en netwerkorganisaties. Ze bestaan wel, maar je
ziet ze niet of neemt ze niet waar. Inmiddels zitten we in
het zevende jaar van de 21ste eeuw en hebben de
millenniumpassage al weer ver achter ons gelaten. En hoewel
er veel is vernieuwd zijn er slechts enkele organisaties in
de wereld die hun structuur werkelijk aan de moderne tijd
hebben aangepast. Het lijkt wel of de angst van de regerende
“baby-boomers” om gevestigde managementstijlen in te leveren
voor modern management groter is dan de bereidheid tot
veranderen.
Nieuwe organisatievormen
In het najaar van 1998
publiceerden Bruce Pasternack en Albert Viscio in Holland
Management Review (nr. 62- november-december 1998) een nieuw
organisatiemodel: Concern zonder centrum. Dit
organisatiemodel ging uit van de combinatie van mensen,
kennis en samenhang. Het hart van deze organisatievorm was
de mondiale kern, dat als hoofdkantoor waarde moest
toevoegen aan alle onderdelen van de organisatie. Die niet
alleen bestaat uit het op afstand besturen en creëren van
nutteloze overhead. Zij omschreven deze organisatievorm als
volgt: “Ondernemingen kunnen met dit model een vrijwel
onaantastbare concurrentiepositie opbouwen, het concern
zonder centrum is het model voor succes, groei, motivatie en
kracht in het nieuwe millennium. Enkele maanden later kwam
Micheal Pullens met zijn “stappenplan naar de
netwerkorganisatie: recept voor turbogroei”.
(Holland Management Review – nr 63 januari-februari 1999).
Hij schreef onder meer: “Positioneren wordt weer
belangrijker omdat de afnemers makkelijker toegang krijgen
tot verschillende aanbieders en daardoor ook kritischer
kunnen zijn op de aangeboden producten en diensten”, alsof
strategisch positioneren afhankelijk is van de elektronische
snelweg.
Zeven jaar turbogroei en de kater
We zijn inmiddels zeven
jaar verder, en natuurlijk heeft de wereld niet stilgestaan.
We hebben de dot.com hype gehad en ongekende groei van de
ITC-sector eind negentiger jaren. Maar velen onder ons
hebben nog steeds een financiële kater. Vanzelfsprekend is
er veel veranderd en zijn er organisaties die de inrichting
van hun bedrijfsvoering drastisch hebben vernieuwd en
aangepast aan de elektronisch snelweg zoals Dell en Cisco.
Of die hun organisatie zodanig hebben ingericht dat werken
onafhankelijk van plaats en tijd mogelijk is geworden, zoals
bij Interpolis. Ook de financiële dienstverleners hebben
niet stilgezeten, waardoor wij al onze bankzaken via
internet kunnen afhandelen. En als u met vakantie wilt of
een weekendje weg.., dan kunt u alles via internet regelen.
Maar wat die technologische snufjes ons ook mogen bieden,
ze gaan vaak voorbij aan de emotionele acceptatie en het
haalbare van de mens. Want op een kruising van wegen moeten
we keuzes maken en het merendeel van de mensen kiest voor
zekerheid en veiligheid, slechts een klein deel voor
vernieuwing. In Alvin Toffler’s The Third Wave uit 1980
worden de tegenstrijdigheden beschreven als je van de ene
golf overgaat naar de andere en zie je “oudere” generaties
zich krampachtig vastbijten in bestaande structuren, waarden
en normen. Eén ding is zeker, er komen nieuwe en jongere
generaties met verregaande innovaties, maar het gaat
allemaal wat minder snel dan sommige futurologen ons
voorspiegelen. We zijn in ruim vijftig jaar van een
agrarisch en industriële samenleving gegroeid naar een
diensten samenleving. Tegelijk valt waar te nemen dat de
Taylor-achtige organisatiestructuren gebaseerd op
hiërarchische machtsverhoudingen nog steeds nadrukkelijk
aanwezig zijn. Pas als de babyboomers hun leidende taken
over dragen aan hun opvolgers zullen de echte veranderingen
tot stand komen. Dan ontstaan de echte virtuele organisaties
waarin mensen zich onafhankelijk van plaats en tijd maar met
een resultaatverplichting aan elkaar verbinden. Het wachten
is op 2010.
Wilt u reageren op dit
artikel, stuur dan een email naar
tbosters@corpos.nl
<-terug |
